Het werk van co-tolken Nederlandse Gebarentaal
De betekenis van de inzet van co-tolken Nederlandse Gebarentaal
De inzet van co-tolken speelt een belangrijke rol in de communicatie tussen dove, doofblinde en horende mensen wanneer er sprake is van verschillende taal- of vaardigheidsniveaus binnen de gebarentaal. Het co-tolken is een samenwerkingsconstructie tussen dove en horende tolken waarbij zij samen één tolkschakel vormen. Dove en horende tolken NGT werken samen in een co-tolkconstructie met een horende tolk NGT om de communicatie zo duidelijk en volledig mogelijk te maken.
Opleiding en professionaliteit
Tolken, doof en horend, die in een co-tolkteam werken, hebben de opleiding tolk Nederlandse Gebarentaal gevolgd aan de HU. Zij hebben inzicht in linguïstiek, communicatie, en culturele aspecten van de dovengemeenschap. Dove tolken beschikken over extra linguistieke vaardigheden
met betrekking tot variaties in NGT die binnen de dovengemeenschap voorkomen omdat zij als moedertaalgebruikers nuances in de NGT beter oppikken.
Wat doen co-tolken precies?
De combinatie van een dove en een horende tolk voorziet in de communicatiebehoefte van dove en doofblinde personen in bepaalde situaties. De horende tolk NGT tolkt daarbij tussen NL (L1= language 1) en NGT(L2). Een dove tolk tolkt tussen NGT (L1) en een andere taal/variaties van NGT, etc. (L2 of L1).
Een dove tolk vertaalt de boodschap van de horende tolk naar een vorm van gebarentaal die beter aansluit bij de visuele of taalvaardigheid van de dove of doofblinde gesprekspartner. Niet alle dove en doofblindemensen gebruiken dezelfde vorm van gebarentaal; er bestaan verschillen in taalniveau, gebarengebruik en taalstructuur. Sommige doven gebruiken bijvoorbeeld meer visuele of vereenvoudigde gebaren, terwijl anderen vooral gebruikmaken van een standaardvorm van NGT of een mengvorm met Nederlands. De dove tolk NGT past de taal aan aan de communicatiebehoefte van de dove of doofblinde persoon. Daardoor kan iemand die minder vertrouwd is met een standaard vorm van NGT of die een andere achtergrond heeft (bijvoorbeeld een doofblinde persoon of iemand met een verstandelijke beperking) volledig deelnemen aan een gesprek.
In de andere richting vertaalt de dove tolk de reactie van de dove gesprekspartner weer naar een vorm van standaard NGT, waarna de horende tolk deze omzet naar gesproken Nederlands.
Deze samenwerking tussen dove en horende tolk vraagt om nauwkeurige afstemming, vertrouwen en kennis van elkaars werkwijze. De tolken bereiden zich samen voor op de opdracht, zodat de communicatie soepel verloopt.
Voor wie is de inzet van co-tolken belangrijk?
Het inzetten van co-tolken is van groot belang voor:
-
Dove mensen met minimale taalvaardigheden of beperkte kennis van standaard NGT;
-
Doofblinde mensen of mensen met beperking in horen en zien
-
Dove mensen met bijkomende beperkingen, zoals verstandelijke beperkingen;
-
Anderstalige situaties (zoals congressen) waarin International Sign of andere gebarentalen dan de NGT gewenst is.
-
Gebruikers van buitenlandse gebarentalen die (nog) niet vloeiend zijn in NGT;
-
Kinderen bij wie de gebarentaal nog in ontwikkeling is.
Dankzij de inzet van co-tolken kunnen ook deze groepen actief deelnemen aan gesprekken, opleidingen, vergaderingen en diverse maatschappelijke situaties.
Belang van de inzet van co-tolken
Het inzetten van co-tolken draagt bij aan toegankelijkheid, gelijke kansen en inclusie voor dove en doofblinde mensen. Door hun inzet wordt communicatie niet alleen mogelijk voor bepaalde groepen, maar ook respectvol afgestemd op ieders communicatieve mogelijkheden. Het is daarom belangrijk om in diverse situaties af te wegen welke tolk of combinatie van tolken de beste kans op optimale communicatie biedt in een bepaalde setting.